In Nederland is het sinds de invoering van het sociale leenstelsel meer een issue geworden: de bekostiging van de studie. Daarom zijn twee recente onderzoeken naar de betaalbaarheid van het relatief dure Amerikaanse hoger onderwijs interessant: daar doet ouderlijk vermogen er duidelijk toe.

Wie in de VS wil studeren, bouwt vaak op de vermogenspositie van de ouders. Naarmate hun inkomen stijgt, groeit ook significant de kans dat hun kind naar het hoger onderwijs gaat. Het winnen van een loterij daarentegen vergroot niet snel de kans.

Om vast te stellen welke factoren van invloed zijn op de aanmeldingen van jongvolwassenen bij het Amerikaans hoger onderwijs, verdiepte een onderzoeksteam van de Duke University en de University of Massachusetts zich dit jaar in hun vermogenspositie en die van hun ouders. Het richtte zich daarbij op twee meetmomenten: als de kinderen 18 en later 25 zijn. De data van bijna 8000 Amerikaanse kinderen werden in het onderzoek meegenomen.

De belangrijkste conclusies uit het eind oktober gepubliceerde rapport:

  • Het grootste positieve effect op aanmeldingen bij hoger onderwijs ging uit van ouders die hun inkomen zagen stijgen én hun huis ‘onder water’ hebben. Bij de kinderen van deze ouders steeg de kans op een aanmelding met 15,7% per inkomensstijging van $10.000.

  • Kinderen wiens ouders een huis met overwaarde hebben, hebben per $10.000 stijging 5,27% meer kans dat ze bij een hogere onderwijsinstelling zullen aankloppen.

  • Ook als alleen het ouderlijk huis in waarde stijgt, gloort er sneller een verlenging van het studentenleven voor het kind aan de horizon. Dat is wel alleen het geval als het ouderlijk huis overwaarde heeft. Per waardestijging van $10.000 groeit de kans met 0,22%.

Jackpot bepalend?

Het winnen van een loterij heeft misschien verrassend geen groot effect op de aanmelding van Amerikaanse kinderen bij het hoger onderwijs. Als de loterij minder dan $100.000 oplevert, is het verschil te verwaarlozen. Dat blijkt uit een in september gepubliceerd onderzoek van het National Bureau of Economic Research in het Amerikaanse Cambridge.

Alleen bij jackpots boven de $1.000.000 neemt de kans op doorstuderen aanzienlijk toe: bij elke miljoen dollar extra neemt de kans met 10% toe dat een kind ook educatief profiteert van de toegenomen welvaart van zijn ouders. Dit positieve effect is minder sterk bij ouders die een lagere sociaal-economische status hebben.

In Nederland ook?

Studeren in de VS is relatief duur: voor een studie bij een gemiddelde Amerikaanse universiteit betaalt een student jaarlijks ongeveer $40.000. En dit cijfer stijgt: gemiddelde collegegelden op openbare universiteiten zijn in de afgelopen vijf jaar met bijna dertig procent gestegen. Hierdoor beslissen steeds meer Amerikanen om maar niet te studeren.

Sinds de afschaffing van de basisbeurs in september 2015 en de invoering van het sociale leenstelsel is de instroom van Nederlandse studenten ook gedaald. Uit data van het ministerie van Onderwijs blijkt dat het aantal studenten dat zich in 2015 inschreef voor het hoger onderwijs met 6,8% is gedaald vergeleken met 2014. Met een daling van 15% was de terugloop van aanmeldingen bij kinderen met laagopgeleide ouders het grootst.